Polskie superfoods – owoce jagodowe, które warto włączyć do codziennej diety

Superfoods kojarzą się najczęściej z egzotycznymi produktami, takimi jak jagody goji, acai, spirulina czy nasiona chia. Tymczasem wiele wartościowych produktów mamy dosłownie na wyciągnięcie ręki. Polskie superfoods, a szczególnie owoce jagodowe, dostarczają witamin, błonnika, składników mineralnych oraz licznych związków bioaktywnych. Co ważne, można je łatwo włączyć do zwykłego jadłospisu bez poszukiwania drogich i trudno dostępnych produktów.

Do tej grupy należą między innymi truskawki, maliny, poziomki, czarne i czerwone porzeczki, aronia, jeżyny, borówki, żurawina oraz jagoda kamczacka. Poszczególne owoce różnią się smakiem, kolorem i składem, dlatego najlepiej nie ograniczać się wyłącznie do jednego rodzaju. Różnorodność owoców jagodowych pozwala dostarczać organizmowi szerokiego zestawu składników odżywczych. Właśnie to jest ich największą zaletą.

Czym właściwie są superfoods?

Termin „superfoods” nie ma oficjalnej definicji naukowej ani medycznej. Jest to przede wszystkim określenie marketingowe używane wobec produktów, które wyróżniają się wysoką zawartością określonych składników odżywczych lub związków bioaktywnych. Mogą dostarczać na przykład dużych ilości błonnika, witamin, składników mineralnych, nienasyconych kwasów tłuszczowych czy polifenoli. Samo umieszczenie produktu na liście superfoods nie oznacza jednak, że ma on wyjątkowe właściwości lecznicze.

Nie należy również utożsamiać superfoods z żywnością funkcjonalną. To drugie pojęcie ma znacznie bardziej precyzyjne znaczenie i odnosi się do produktów, których określony wpływ na organizm został odpowiednio udokumentowany. Superfoods jest natomiast potoczną nazwą bardzo szerokiej grupy produktów. Dlatego superżywność warto traktować jako element zdrowej diety, a nie jako jej zamiennik.

Czy superfoods muszą być egzotyczne?

Absolutnie nie. W Polsce dostępnych jest wiele produktów, które pod względem wartości odżywczej mogą bez problemu konkurować z modną żywnością sprowadzaną z odległych zakątków świata. Należą do nich między innymi siemię lniane, orzechy włoskie, kasza gryczana, kiszonki, warzywa kapustne oraz właśnie owoce jagodowe. Ich dużą zaletą jest także łatwa dostępność i możliwość wykorzystania w tradycyjnej kuchni.

Polskie superfoods można znaleźć właściwie w każdym sklepie spożywczym. W zależności od pory roku dostępne są w postaci świeżej, mrożonej, suszonej lub przetworzonej. Nie ma więc potrzeby budowania jadłospisu wokół kosztownych produktów reklamowanych jako wyjątkowe. Czarna porzeczka, aronia czy maliny mogą być równie wartościowym elementem diety jak wiele egzotycznych owoców.

Do produktów, które można umownie zaliczyć do polskiej superżywności, należą między innymi:

• owoce jagodowe, takie jak maliny, porzeczki, aronia, jeżyny i truskawki,
• warzywa liściaste oraz kapustne,
• czosnek i cebula,
• siemię lniane,
• orzechy włoskie,
• rośliny strączkowe,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• kiszone warzywa.

Najważniejsze nie jest jednak to, czy konkretny produkt znalazł się na popularnej liście superfoods. Znacznie większe znaczenie ma regularne spożywanie różnych produktów roślinnych. Dzięki temu łatwiej zadbać o odpowiednią podaż błonnika, witamin, składników mineralnych i naturalnych związków bioaktywnych.

Owoce jagodowe – polskie superfoods, które warto docenić

Owoce jagodowe należą do najbardziej wartościowych grup owoców i zdecydowanie warto uwzględniać je w codziennej diecie. Zwykle charakteryzują się stosunkowo niską wartością energetyczną przy jednocześnie wysokiej zawartości wielu wartościowych składników. Dostarczają błonnika, witamin, składników mineralnych oraz związków roślinnych, między innymi polifenoli. Wysoka zawartość wody sprawia również, że uzupełniają płyny dostarczane wraz z dietą.

Nie trzeba ograniczać się wyłącznie do popularnych truskawek czy malin. Warto sięgać również po mniej oczywiste owoce, takie jak aronia, czarna porzeczka, jagoda kamczacka czy jeżyny. Charakterystyczne granatowe, fioletowe, czerwone i niemal czarne barwy wielu z nich związane są między innymi z obecnością antocyjanów. Związki te należą do dużej grupy polifenoli obecnych naturalnie w roślinach.

Dlaczego warto jeść owoce jagodowe?

Jedną z największych zalet owoców jagodowych jest ich wysoka gęstość odżywcza. W stosunkowo niewielkiej porcji mogą dostarczać wielu składników potrzebnych organizmowi, a jednocześnie zwykle nie są produktami wysokoenergetycznymi. Dzięki temu bez problemu można wkomponować je w różne sposoby żywienia. Dobrze sprawdzają się również jako naturalnie słodki dodatek do posiłków.

Owoce jagodowe są ponadto źródłem błonnika pokarmowego. Jego odpowiednia ilość wspiera prawidłową pracę jelit, sprzyja uczuciu sytości i stanowi ważny element diety wspierającej gospodarkę węglowodanową oraz lipidową. Nie oznacza to oczywiście, że owoce mogą samodzielnie zapobiegać konkretnym chorobom. Ich największą wartość widać wtedy, gdy są częścią zróżnicowanej diety bogatej w produkty roślinne.

Polifenole – co to takiego?

Polifenole to bardzo duża grupa naturalnych związków występujących przede wszystkim w roślinach. Znajdziemy je w warzywach, owocach, kakao, herbacie, ziołach, przyprawach i roślinach strączkowych. Do polifenoli należą między innymi kwasy fenolowe, lignany, stilbeny oraz flawonoidy. W tej ostatniej grupie znajdują się między innymi antocyjany odpowiedzialne za intensywne zabarwienie wielu owoców jagodowych.

Polifenole są szczególnie interesujące ze względu na swoje właściwości przeciwutleniające. Biorą udział w mechanizmach związanych z równowagą oksydacyjną organizmu, dlatego dieta bogata w produkty roślinne jest przedmiotem licznych badań dotyczących zdrowia układu sercowo-naczyniowego i metabolizmu. Nie oznacza to jednak, że każdy polifenol działa identycznie lub że duża ilość jednego związku zapewnia ochronę przed konkretną chorobą. W żywieniu zdecydowanie ważniejsza jest regularna różnorodność.

Dlaczego owoce jagodowe mają tak intensywny kolor?

Czerwień malin, granat czarnych porzeczek czy niemal czarny kolor aronii nie są przypadkowe. Za część tych barw odpowiadają naturalne barwniki roślinne należące do polifenoli, przede wszystkim antocyjany. Ich ilość oraz proporcje różnią się w zależności od gatunku, odmiany, dojrzałości owocu i warunków uprawy. Dlatego dwa podobnie wyglądające owoce nie muszą mieć identycznego składu.

Nie jest jednak prawdą, że im ciemniejszy owoc, tym zawsze jest „zdrowszy”. Jasne owoce mogą dostarczać innych wartościowych związków, których w ciemnych odmianach znajduje się mniej. Najlepszym rozwiązaniem pozostaje więc jedzenie owoców w różnych kolorach. Kolorowy talerz jest prostszą zasadą niż poszukiwanie jednego owocu o największej liczbie przeciwutleniaczy.

Jagoda kamczacka – coraz popularniejsze polskie superfood

Jagoda kamczacka ma wydłużone, ciemnogranatowe owoce pokryte charakterystycznym niebieskawym nalotem. Jej intensywna barwa związana jest z dużą zawartością antocyjanów i innych związków fenolowych. Owoce dostarczają również witaminy C i błonnika. Ich dokładny skład może jednak znacznie różnić się w zależności od odmiany, warunków uprawy i stopnia dojrzałości.

Smak jagody kamczackiej jest zwykle słodko-kwaśny, czasem z lekką cierpkością. Można jeść ją samodzielnie lub dodawać do jogurtów, owsianek, koktajli i deserów. Dobrze nadaje się również do mrożenia. Dzięki temu nie trzeba ograniczać jej spożywania wyłącznie do krótkiego okresu zbiorów.

Aronia – cierpka, ale bardzo wartościowa

Aronia nie należy do owoców, które większość osób chętnie zjada garściami prosto z krzewu. Jej charakterystyczny cierpki smak wynika między innymi z dużej zawartości związków fenolowych i garbników. Właśnie dlatego częściej spotykamy ją jako składnik soków, przecierów, sosów czy innych przetworów. Jej smak można również złagodzić poprzez połączenie ze słodszymi owocami.

Aronia jest jednym z owoców szczególnie bogatych w polifenole, w tym antocyjany i flawonole. Dostarcza również błonnika oraz niewielkich ilości różnych witamin i składników mineralnych. Badania nad aronią dotyczą między innymi jej potencjalnego wpływu na wybrane parametry układu sercowo-naczyniowego i metabolizmu. Nie należy jednak traktować jej jako naturalnego leku na cholesterol czy nadciśnienie.

Czarna porzeczka – niedocenione źródło witaminy C

Czarna porzeczka jest jednym z najbardziej wartościowych rodzimych owoców. Szczególnie wyróżnia ją wysoka zawartość witaminy C, której dostarcza zdecydowanie więcej niż wiele owoców powszechnie kojarzonych z tym składnikiem. Zawiera także błonnik, potas oraz liczne polifenole. Ciemna barwa skórki związana jest między innymi z obecnością antocyjanów.

Kwaśny, intensywny smak czarnych porzeczek sprawia, że nie każdy lubi je w czystej postaci. Można jednak łatwo połączyć je z łagodniejszymi i słodszymi składnikami. Świetnie smakują z jogurtem naturalnym, owsianką, bananem czy innymi owocami. W sezonie warto również zamrozić większą porcję i wykorzystywać ją stopniowo przez kolejne miesiące.

Maliny – nie tylko przyjemny smak

Maliny są jednymi z najpopularniejszych owoców jagodowych i nie bez powodu często pojawiają się w zdrowym jadłospisie. Dostarczają stosunkowo dużo błonnika, witaminy C oraz różnych związków polifenolowych. Dzięki delikatnej strukturze można bez problemu dodawać je do owsianki, jogurtu czy koktajlu. Dobrze komponują się również z daniami wytrawnymi.

Szczególnie cenne jest spożywanie całych owoców zamiast wyłącznie przygotowanych z nich soków. Całe maliny zachowują błonnik, podczas gdy w klarowanych napojach znajduje się go znacznie mniej. Dodatkowo gotowe soki i syropy mogą zawierać sporo dodanego cukru. Z tego powodu świeże lub mrożone owoce są zwykle bardziej uniwersalnym wyborem.

Truskawki – popularne i wartościowe

Truskawki są dobrze znane, ale ich powszechność nie oznacza, że są mniej wartościowe od egzotycznych superfoods. Dostarczają witaminy C, różnych związków polifenolowych, potasu i błonnika. Mają także wysoką zawartość wody i stosunkowo niewielką wartość energetyczną. Dzięki naturalnej słodyczy mogą być dobrym sposobem na urozmaicenie deseru bez dużej ilości dodatkowego cukru.

Najprościej jeść je samodzielnie, ale możliwości jest znacznie więcej. Pasują do jogurtu naturalnego, twarogu, płatków owsianych, koktajli i sałatek. Dobrym rozwiązaniem jest również mrożenie owoców wtedy, gdy są łatwo dostępne. Pozwala to korzystać z nich również poza okresem świeżych zbiorów.

Żurawina – świeża czy suszona?

Żurawina wyróżnia się kwaśnym smakiem oraz zawartością różnych polifenoli, w tym proantocyjanidyn. Jest szczególnie intensywnie badana w kontekście układu moczowego. Nie należy jednak traktować jej jako środka leczącego istniejące zakażenie dróg moczowych. Żywność może wspierać zdrową dietę, ale nie zastępuje odpowiedniego leczenia.

Warto również zwrócić uwagę na formę, w jakiej żurawina pojawia się w jadłospisie. Suszone owoce dostępne w sprzedaży bywają dodatkowo słodzone, ponieważ naturalny smak żurawiny jest bardzo kwaśny. Podobnie soki i napoje żurawinowe mogą zawierać znaczne ilości dodanego cukru. Dlatego zawsze warto spojrzeć na skład produktu, zamiast kierować się wyłącznie nazwą owocu na opakowaniu.

Owoce jagodowe a poziom glukozy we krwi

Owoce jagodowe dostarczają naturalnie występujących cukrów, ale jednocześnie zawierają błonnik i wodę. Dzięki temu całe owoce mają inne działanie niż słodki napój czy sok owocowy. Dla osoby kontrolującej glikemię znaczenie ma jednak nie tylko rodzaj owocu, ale również wielkość porcji oraz skład całego posiłku. Nie ma więc potrzeby sprowadzania wpływu owoców wyłącznie do jednej wartości indeksu glikemicznego.

W praktyce porcję owoców jagodowych można połączyć z jogurtem naturalnym, twarogiem, orzechami lub płatkami owsianymi. Taki posiłek dostarcza oprócz węglowodanów również białka, tłuszczu i dodatkowego błonnika. Osoby z cukrzycą powinny dostosowywać wielkość porcji do swojego sposobu leczenia i indywidualnej odpowiedzi glikemicznej. Nie oznacza to jednak konieczności automatycznego eliminowania owoców jagodowych z diety.

Owoce jagodowe a wzrok

W starszych materiałach często można spotkać stwierdzenie, że czarne jagody bezpośrednio chronią przed zwyrodnieniem plamki żółtej. Jest to jednak zbyt daleko idące uproszczenie. Owoce jagodowe dostarczają różnych związków bioaktywnych, ale nie można traktować ich jako sposobu leczenia ani samodzielnej ochrony przed chorobami oczu. Znacznie ważniejszy jest cały sposób żywienia oraz inne elementy stylu życia.

Nie oznacza to oczywiście, że owoce nie mają miejsca w diecie wspierającej zdrowie wzroku. Dieta bogata w warzywa i owoce dostarcza wielu składników istotnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Źródłami luteiny i zeaksantyny są przede wszystkim między innymi zielone warzywa liściaste, jarmuż, szpinak czy żółtko jaja. Dlatego również tutaj najlepiej sprawdza się różnorodność.

Świeże, mrożone czy suszone owoce jagodowe?

Świeże owoce są świetnym wyborem, ale ich dostępność zmienia się w ciągu roku. Na szczęście mrożone owoce jagodowe mogą być bardzo dobrym elementem codziennej diety. Mrożenie pozwala długo przechowywać produkty bez potrzeby dodawania cukru czy konserwantów. Dzięki temu maliny, porzeczki, jagody czy truskawki można wykorzystywać przez cały rok.

Większą uwagę warto poświęcić owocom suszonym i przetworom. Wysuszenie usuwa dużą część wody, dlatego cukry naturalnie występujące w owocach stają się bardziej skoncentrowane. Dżemy, syropy i część soków mogą z kolei zawierać dodatkowy cukier. Nie oznacza to, że trzeba z nich całkowicie rezygnować, ale warto traktować je inaczej niż świeże lub mrożone owoce.

Jak jeść owoce jagodowe przez cały rok?

Nie trzeba czekać na okres świeżych zbiorów. Mrożone owoce można bez problemu wykorzystać do owsianki, koktajlu czy domowego deseru. Dobrze nadają się również do sosów i dań podawanych na ciepło. Dzięki temu sezonowość nie musi oznaczać całkowitej rezygnacji z tej grupy produktów.

Owoce jagodowe można wykorzystać na wiele prostych sposobów:

• dodać do owsianki lub innych płatków śniadaniowych,
• połączyć z jogurtem naturalnym, kefirem lub twarogiem,
• przygotować koktajl z dodatkiem innych owoców,
• dodać do sałatki,
• wykorzystać jako dodatek do naleśników lub placuszków,
• przygotować z nich niesłodzony sos owocowy,
• wykorzystać w domowych wypiekach,
• połączyć z orzechami i nasionami.

Warto wykorzystywać również owoce w daniach wytrawnych. Kwaśny sos z czarnej porzeczki, malin czy żurawiny może dobrze komponować się z pieczonymi warzywami, mięsem albo serem. Pozwala to spojrzeć na owoce jagodowe szerzej niż tylko jak na składnik deserów. Jednocześnie nie wymaga dodawania dużej ilości cukru.

Jak polubić aronię, porzeczki i jagodę kamczacką?

Nie każdy od razu polubi cierpki smak aronii czy kwaśną czarną porzeczkę. Nie ma jednak potrzeby zmuszania się do jedzenia dużej porcji samego produktu. Znacznie lepiej stopniowo oswajać się ze smakiem poprzez łączenie go z dobrze znanymi składnikami. Dzięki temu łatwiej znaleźć sposób, który rzeczywiście będzie smaczny.

Dobrym rozwiązaniem jest:

• rozpoczęcie od niewielkiej porcji dodanej do owsianki,
• połączenie kwaśnych owoców ze słodszym bananem lub brzoskwinią,
• dodanie owoców do jogurtu naturalnego,
• wykorzystanie ich jako dodatku do domowego ciasta,
• przygotowanie niesłodzonego lub lekko słodzonego sosu,
• wymieszanie kilku rodzajów owoców jagodowych.

Nie ma sensu spożywać konkretnego produktu tylko dlatego, że został określony mianem superfood. Jeśli aronia zupełnie nam nie odpowiada, podobne związki można dostarczyć z innych owoców. Zdrowe żywienie powinno być nie tylko wartościowe, ale również przyjemne. To właśnie zwiększa szansę, że dobre nawyki zostaną z nami na dłużej.

Czy owoce jagodowe pomagają kontrolować masę ciała?

Większość świeżych owoców jagodowych charakteryzuje się wysoką zawartością wody i stosunkowo niewielką wartością energetyczną. Jednocześnie zawierają błonnik, który może zwiększać uczucie sytości. Dzięki temu dobrze sprawdzają się jako element posiłków podczas kontroli masy ciała. Nie oznacza to jednak, że mają właściwości odchudzające.

Zmniejszenie masy ciała zależy przede wszystkim od całego sposobu odżywiania, podaży energii, aktywności fizycznej i wielu indywidualnych czynników. Porcja malin czy truskawek może być dobrym zamiennikiem bardziej kalorycznego deseru, ale sama nie spowoduje redukcji tkanki tłuszczowej. Owoce jagodowe pomagają budować wartościowy jadłospis, a nie „spalają tłuszcz”.

Czy polskie superfoods są lepsze od egzotycznych?

Nie ma potrzeby tworzenia takiego rankingu. Zarówno polskie, jak i egzotyczne produkty mogą mieć miejsce w zdrowym jadłospisie. Przewagą rodzimych owoców jagodowych jest przede wszystkim łatwa dostępność, możliwość kupowania ich sezonowo oraz znajomość zastosowania w naszej kuchni. Często są też zdecydowanie tańsze niż produkty sprowadzane z daleka.

Zamiast zastanawiać się, czy jagoda kamczacka jest „lepsza” od acai, warto regularnie jeść różne owoce. Jednego dnia mogą to być maliny, innego borówki, później czarna porzeczka, jabłko lub gruszka. Każdy owoc dostarcza nieco innego zestawu składników. Najlepszym superfood pozostaje więc różnorodność.

Owoce jagodowe w codziennej diecie

Włączenie owoców jagodowych do codziennych posiłków nie wymaga specjalnej diety. Garść malin w owsiance, kilka łyżek porzeczek w jogurcie czy mrożone borówki dodane do koktajlu są prostymi rozwiązaniami, które można stosować na co dzień. Nie trzeba również ograniczać się do jednej konkretnej porcji czy jednego gatunku. Warto po prostu regularnie zmieniać wybierane owoce.

Owoce jagodowe nie zastąpią warzyw, produktów pełnoziarnistych, zdrowych źródeł tłuszczu czy białka. Powinny być jednym z elementów dobrze zbilansowanej diety. Ich wysoka wartość odżywcza sprawia jednak, że zdecydowanie zasługują na stałe miejsce w jadłospisie. Szczególnie że wiele z nich mamy dostępnych lokalnie i nie potrzebują egzotycznej nazwy, aby być wartościowym produktem.

FAQ – polskie superfoods i owoce jagodowe

Czy superfoods to termin naukowy?

Nie. Superfoods jest przede wszystkim określeniem marketingowym stosowanym wobec produktów o wysokiej wartości odżywczej lub dużej zawartości określonych związków bioaktywnych. Nie istnieje oficjalna lista produktów, które muszą należeć do tej grupy.

Jakie owoce zaliczamy do jagodowych?

Do owoców jagodowych zalicza się między innymi truskawki, poziomki, maliny, jeżyny, borówki, porzeczki, aronię, żurawinę oraz jagodę kamczacką. Poszczególne gatunki różnią się zawartością witamin i związków bioaktywnych. Dlatego najlepiej regularnie je ze sobą wymieniać.

Czy mrożone owoce jagodowe są zdrowe?

Tak, mrożenie jest dobrym sposobem przedłużania trwałości owoców. Mrożone maliny, truskawki, porzeczki czy borówki mogą być wartościowym elementem diety również wtedy, gdy świeże owoce nie są dostępne. Najlepiej wybierać produkty bez dodatku cukru.

Czy aronia jest zdrowsza od czarnej porzeczki?

Nie ma potrzeby wskazywania jednego „najzdrowszego” owocu. Aronia jest szczególnie bogata w polifenole, natomiast czarna porzeczka wyróżnia się między innymi wysoką zawartością witaminy C. Najkorzystniejsze jest uwzględnianie obu produktów wraz z innymi owocami.

Czy owoce jagodowe można jeść przy cukrzycy?

Owoce jagodowe mogą być elementem diety osób z cukrzycą, ale znaczenie ma wielkość porcji oraz skład całego posiłku. Całe owoce są zwykle lepszym wyborem niż soki, ponieważ dostarczają błonnika. Indywidualne zalecenia powinny uwzględniać sposób leczenia i reakcję glikemii.

Czy owoce jagodowe trzeba jeść codziennie?

Nie ma konieczności jedzenia dokładnie tej grupy owoców każdego dnia. Warto natomiast regularnie spożywać różnorodne owoce i warzywa, a owoce jagodowe są bardzo dobrym sposobem na urozmaicenie jadłospisu. Można korzystać zarówno z produktów świeżych, jak i mrożonych.

Czy owoce jagodowe zapobiegają nowotworom?

Nie można przypisywać jednemu produktowi zdolności zapobiegania nowotworom. Owoce jagodowe zawierają polifenole i inne wartościowe związki roślinne, dlatego dobrze wpisują się w dietę bogatą w produkty roślinne. Ryzyko rozwoju chorób zależy jednak od wielu czynników, a pojedynczy produkt nie zapewnia ochrony.

Bibliografia

1. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Polskie „superfoods” – owoce jagodowe.
2. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, 5 powodów, dlaczego warto spożywać owoce jagodowe każdego dnia.
3. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Aronia – cierpka jagoda na zdrowie.
4. Kunachowicz H., Przygoda B., Nadolna I., Iwanow K., Tabele składu i wartości odżywczej żywności, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
5. Gawęcki J. (red.), Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, Wydawnictwo Naukowe PWN.
6. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K., Charzewska J. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie.
7. Nile S.H., Park S.W., Edible berries: bioactive components and their effect on human health, Nutrition.
8. Paredes-López O., Cervantes-Ceja M.L., Vigna-Pérez M., Hernández-Pérez T., Berries: improving human health and healthy aging, and promoting quality life – a review, Plant Foods for Human Nutrition.

Sprawdź najpopularniejsze wpisy na blogu:

Len złocisty – jak go spożywać i jakie ma właściwości?
Domowe czekoladki z morwą – przepis w wersji fit
Mąka amarantusowa – zastosowania, wartości odżywcze i kalorie KCAL
Ciasteczka owsiane bez pieczenia
Mango – wartości, kalorie KCAL, witaminy, indeks glikemiczny IG
Suszone morele – właściwości, kalorie KCAL, indeks glikemiczny IG
Domowa granola z patelni – zrób to sam!
FIT szarlotka z kruszonką
Granola Anny Starmach – super przepis
Ziarna słonecznika – właściwości, kalorie KCAL i wartości odżywcze
Sernik z mango – łatwy i pyszny
Jak upiec domowy chleb w pięciu krokach – 3 WAŻNE ZASADY
Jaka owsianka jest najzdrowsza? Nasze propozycje na nocną owsiankę
Co pić i jak się ochłodzić podczas upału?
Wiosenne odchudzanie – kiedy zacząć, aby zdążyć przed urlopem na plaży?
Odżywianie podczas sesji, matury i egaminów
Płatki jaglane – właściwości, kalorie KCAL i wartości odżywcze
Owsianka bez gotowania? Przekonaj się sam, że może być pyszna!
Owsianka ketogeniczna – jak przygotować ją w domu?
Jogurt naturalny – z czym jeść by był zdrowy i smaczny? Podpowiadamy!